أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
پيشگفتار 33
تجارب الأمم ( فارسى )
وزير نداشت . ( 6 : 52 - 55 ترجمه ) . 49 - قراريطى : ( بند 43 و 47 ) سومين بار از 15 شوال 330 تا 20 جمادى دوم 331 ه وزير بود ( 6 : 57 - 67 ترجمه ) . 50 - اصفهانى بو العباس احمد بن عبد اللّه به دستور امير الامراء ناصر الدولة حمدانى از 12 رجب 331 تا 51 روز وزير بود ( 6 : 67 ترجمه ) . 51 - قراريطى اسكافى : ( بند 43 و 47 و 49 ) بار چهارم از 5 رمضان 331 تا 20 روز وزير بود ( 6 : 71 ترجمه ) . 52 - ابن مقلهء دوم : بو الحسين على بن محمد پسر على از 25 رمضان 331 تا يك سال و پنج ماه وزير بود . ( 6 : 72 ، 104 ترجمه ) . 53 - سامرهيى ، بو الفرج محمد بن على : 42 روز براى مستكفى وزارت كرد ( 6 : 113 ترجمه ) . 54 - چيرگى بويهئيان بر بغداد : شنبه يازدهم جمادى دوم 334 ه احمد بويه به شمال دروازهى شماسيهى بغداد فرود آمد و با مستكفى ( 233 - 334 ) بيعت كرد ولى سكّه به نام خود زده ، در 22 همان ماه مستكفى را بر انداخت و فضل پسر مقتدر عباسى ( 295 - 320 ه ) را به خلافت نشانيد و لقب « مطيع » داد ( 6 : 119 ترجمه ) مطيع ( 334 - 363 ه ) و طائع ( 363 - 381 ه ) و قادر ( 381 - 422 ه ) وزير نداشتند ، دبيران كارهاى ويژهى ايشان را انجام مىدادند . در دوران آل بويه خليفه مسئول مذهبى يا بگفتهى ابن ادريس ( 543 - 598 ه ) حقّ اللّه سنّيان ( سرائر چ 1270 ه ص 293 ) و فقيهان شيعه از صدوق تا مفيد و مرتضى مسئول حق اللّه شيعيان بودند و سياست يا حق الناس همگان در اختيار اهل حلّ و عقد آل بويه قرار گرفته بود كه وزيرانشان آن را اداره مىكردند . ليكن كم كم بويهئيان در اثر بىلياقتى عربزدهتر و سنّى شدند . در سال 402 ه از ترس فاطميان مصر به خليفهى بغداد اجازت دادند كنفرانسى در تكذيب نسبنامهى فاطميان ساخت و در 408 ه « اعتقادنامهى قادرى » صادر كرده اسلام را به مذاهب سنّى منحصر كرد و تشيّع را كه پس از اعلاميه راضى ( 5 : 426 ترجمه ) مذهب رسمى بود از رسميت بينداخت خليفگان از اين سستى بويهئيان سوء استفاده بيشتر كرده ، قادر مخفيانه پيامها براى تركان آسياى ميانه فرستاده ايشان را به مهاجرت به ايران پس از پذيرش اسلام سنّى دعوت